*خبرگزاری خوزنامه

شوشتر – ویژه تاریخی*

کشف سند نادر از تجارتخانه خاندان بزی در موزه اسناد شخصی؛ پیوند تجاری شوشتر با بنادر جهانی

---

خبرگزاری خوزنامه

شوشتر – ویژه تاریخی
کشف سند نادر از تجارتخانه خاندان بزی در موزه اسناد شخصی؛ پیوند تجاری شوشتر با بنادر جهانی

شوشتر – خبرگزاری خوزنامه: سندی تاریخی و کم‌نظیر متعلق به یکی از خاندان‌های قدیمی و مؤثر تجاری شوشتر در موزه اسناد شخصی یکی از شهروندان این شهر یافت شده است.
این سند که مربوط به تجارتخانه «عبدالرزاق شوشتری بزی» در بصره است، تصویری روشن از نقش بازرگانان شوشتری در شبکه تجارت بین‌المللی اوایل قرن بیستم ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه محصولات کشاورزی و صنعتی منطقه خوزستان از طریق بصره به نقاط مختلف جهان صادر می‌شده است.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، این سند که اخیراً در مجموعه اسناد خصوصی برادر یکی از علاقه‌مندان تاریخ محلی شوشتر شناسایی شده، سربرگ رسمی تجارتخانه‌ای را نشان می‌دهد که با نام کامل «عبدالرزاق شوشتری بزی» و عنوان «نماینده کمیسیون و تاجر واردات و صادرات» در منطقه آشار بصره فعالیت می‌کرده است.
در سربرگ سند، علاوه بر نام انگلیسی و فارسی صاحب تجارتخانه، عبارت‌های «واردات – صادرات – حق‌العمل» و نشانی «عشار: البصره» به وضوح دیده می‌شود.
تاریخ درج‌شده روی سند نیز به سال ۱۳۵۴ هجری قمری (معادل حدود ۱۳۱۴–۱۳۱۵ هجری شمسی) اشاره دارد و نشان‌دهنده فعالیت رسمی این بنگاه تجاری در دوره پهلوی اول است.

این سند تنها یک نامه اداری ساده نیست؛ بلکه گواهی مستند از زنجیره تجاری است که کهن‌شهر شوشتر را به عنوان یکی از مراکز تولید و تأمین کالا در جنوب غربی ایران به بندر بصره و از آنجا به بازارهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای متصل می‌کرد.
بازرگانان شوشتری از دیرباز به واسطه موقعیت جغرافیایی شهر و دسترسی به شبکه رودخانه‌ای کارون و شط‌العرب، نقش فعالی در تجارت کالاهایی همچون غلات، پارچه، محصولات کشاورزی و کالاهای واسطه‌ای داشتند. تجارتخانه بزی نیز در همین چارچوب، محصولات را از شوشتر جمع‌آوری و از طریق بصره به مقاصد مختلف دنیا ارسال می‌کرده است.

خاندان بزی از خانواده‌های ریشه‌دار شوشتر محسوب می‌شوند که علاوه بر فعالیت‌های تجاری، در حوزه وقف و امور خیریه نیز اثرگذار بوده‌اند.
یکی از اقدامات ماندگار این خاندان، ساخت مسجدی در محله موگهی شوشتر است که به نام خودشان وقف و بنا شده است. این مسجد هنوز هم به عنوان یکی از نشانه‌های حضور اجتماعی و مذهبی این خانواده در بافت تاریخی شهر شناخته می‌شود و گواهی بر پیوند عمیق تجارت و وقف در فرهنگ سنتی خوزستان است.

نکته جالب توجه دیگر در ارتباط با این خاندان، پیوند خانوادگی آن‌ها با یکی از چهره‌های شناخته‌شده علم و طب سنتی کهن‌شهر شوشتر است.
بر اساس گفته‌های خانواده حکیم شوشتری و موحد، همسر ملا کریم حکیم شوشتری و مادر آخرین حکیم کهن‌شهر شوشتر، میرزا حاج غلامحسین موحد، از خاندان بزی بوده است.
این پیوند خانوادگی، تصویری از شبکه‌های اجتماعی و فرهنگی نخبگان شوشتر در آن دوره را تکمیل می‌کند؛ جایی که تجارت، علم و وقف در کنار یکدیگر قرار می‌گرفتند و خانواده‌های مختلف از طریق ازدواج و همکاری‌های اقتصادی، به تقویت بنیه اجتماعی شهر کمک می‌کردند.

کشف چنین اسنادی در مجموعه‌های خصوصی، بار دیگر اهمیت حفظ و مستندسازی میراث مکتوب محلی را یادآوری می‌کند. بسیاری از اسناد تجاری، نامه‌های بازرگانی و سربرگ‌های قدیمی که در خانه‌ها و آرشیوهای خانوادگی نگهداری می‌شوند، می‌توانند حلقه‌های مفقوده تاریخ اقتصادی خوزستان را کامل کنند.
سند تجارتخانه عبدالرزاق شوشتری بزی نیز در همین دسته قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که شوشتر در دهه‌های نخست قرن چهاردهم هجری شمسی، نه تنها یک شهر تاریخی و فرهنگی، بلکه حلقه‌ای فعال در زنجیره تجارت منطقه‌ای و بین‌المللی بوده است.

خبرگزاری خوزنامه امیدوار است با انتشار این سند و اطلاعات مرتبط با آن، زمینه برای پژوهش‌های بیشتر درباره تاریخ تجارت خوزستان، نقش خاندان‌های محلی در اقتصاد بصره و شوشتر، و همچنین ثبت دقیق‌تر میراث وقفی و معماری این خانواده‌ها فراهم شود. علاقه‌مندان به تاریخ محلی می‌توانند با مراجعه به منابع آرشیوی و همکاری با خانواده‌های قدیمی، به غنی‌تر شدن این روایت‌ها کمک کنند.

پایان خبر
خبرگزاری خوزنامه – واحد تاریخ و میراث فرهنگی
شوشتر، مرداد ۱۴۰۵

---