خوزنامه| رضا بهرامی: با آغاز سال جدید، اخبار و گمانه‌زنی‌های پرتکراری از عدم رضایت دولت و مشخصاً وزارت کشور از عملکرد محمدرضا موالی‌زاده، استاندار خوزستان نقل محافل سیاسی استان شده بود. این اخبار با آغاز آخرین ماه بهار، به حدی از تکرار و تواتر رسید که دیگر کم‌تر کسی می‌توانست در صحت و سقم آن‌ها تشکیک کند. در این رابطه، بسیاری معتقدند آخرین دیدار موالی‌زاده با مسعود پزشکیان در پاستور که قریب به ۹۰ دقیقه به طول انجامید، در واقع نوعی احضار محترمانه بود و رییس‌جمهور پس از شنیدن دفاعیات موالی‌زاده، به صراحت از او خواست تاکتیک‌های اثرگذارتری در جهت نیل به سیاست‌گذاری‌های کلان دولت در استان در پیش بگیرد. علاوه بر این، شنیده می‌شود در ارزیابی‌های اخیر وزارت کشور، موالی‌زاده در رده استانداران با عملکرد ضعیف طبقه‌بندی شده است و او برخلاف میل مومنی و با پادرمیانی برخی از اعضای کابینه در فلسطین ماندگار شده است.

و این موقعیت لرزان و نامطمئنِ موالی‌زاده در آن روزهای بهاری، فرصتی طلایی و بادآورده برای آن دسته از طيف‌های هوادار دولت در استان بود که سال گذشته کاندیداهای دیگری برای تکیه زدن بر کرسی استانداری خوزستان معرفی کرده بودند و البته در ادامه و در بیش از ۸ ماهی که از حضور موالی‌زاده در اهواز می‌گذرد، تلاش‌های پیاپی و ناکامی برای برکناری وی داشته‌اند. به دیگر سخن، موالی‌زاده آرام آرام می‌رفت تا با دستان خود و نه با تاکتیک‌های رقبای ریز و درشتش که بسیاری از آن‌ها از جانب گروه‌های ذی‌نفوذ در پای‌تخت شارژ می‌شوند، مُهر پایانی بر حضور کوتاهش در اهواز بزند.

در این میان، چهره‌های سرشناس جناح عوام‌گرایِ اصلاح‌طلبان خوزستان که بیش‌تر از آن‌که کنش‌گر سیاسی حرفه‌ای باشند از جنس مدیران اجراییِ عمدتاً ناآگاه به چگونه بازی کردن در زمین پرسنگلاخِ سیاست استان هستند، با علم این‌که خود در شرایط کنونی شانسی برای حضور مجدد در ساختمان فلسطین ندارند، در هفته‌های اخیر برای موالی‌زاده دردسر چندانی ‌نیافریده‌اند. اصلاح‌طلبانِ راست‌گرا اما که در مقایسه با اصلاح‌طلبان عوام‌گرا دُزِ کنش‌گری غلیظ‌تری دارند و انگیزه‌ قابل توجهی برای یافتن دستِ بالا در سپهر سیاست خوزستان دارند، با پافشاری بر گزینه‌های شناخته‌شده‌ای نظیر مهدی دوستی – معاون اقتصادی وزیر کشور – و حسینعلی امیری – استاندار فارس – تا یک قدمی معرفی استاندار بعدی پیش رفتند. در این میان، نقش‌آفرینی چهره‌های منفرد اما پرنفوذِ هوادار دولت برای برکناری استاندار مستقر نیز در نوع خود قابل توجه بود.

طنز تلخ ماجرا این‌که موالی‌زاده اخیراً به‌ صورت نادانسته و با برکشیدنِ مدیرانی غیرقابل اتکا که عمدتاً به جناح راست جریان اصلاحات استان نزدیک هستند، در زمین بازی همان جناحی گام برداشته که هدفش برکناری اوست. این وضعیت البته ریشه در عوامل متعددی دارد. پیش از هز چیز، عدم شناخت دقیق استاندار از جریان‌‌های سیاسی خوزستان است که حاصل دوری طولانی‌مدت از فضای استان و هم‌چنین کاراکتر غیرسیاسی و رویکردِ محافظه‌کارانه‌ وی است. این‌ها در کنار فاصله گرفتن تدریجی موالی‌زاده از بدنه‌ هوادار پزشکیان در استان که نهایتاً منجر به تعلل توجیه‌ناپذیرِ استاندار در تکمیل پروسه‌ انتصاب مدیران شده، عملاً باعث شده تا سهم قابل توجهی از انتصابات با برنامه‌ریزی گروه‌های ذی‌نفوذ استان در مرکز و از رهگذر فشار بی‌امان بر وزارت کشور انجام پذیرد.

استاندار نیز البته از همان ابتدای آمدن به اهواز نشان داده که اساساً اهل چون و چرا با مرکز نیست و اغلب خواسته‌های دولت را بدون اما و اگرِ خاصی می‌پذیرد. افزون بر این، نقش نزدیکانِ اثرگذار اما فاقد شمّ سیاسیِ استاندار که اعتقادی به مرزبندی‌های جناحی ندارند – در حالی که این مرزبندی‌ها واقعاً وجود دارد -، بر آشفتگی اوضاع افزوده و برون‌دادِ نهایی، شکل‌گیریِ مجموعه‌ای ناهمگن در استانداری را رقم زده است. این در حالی است که در خارج از مجموعه استانداری، رؤسای بسیاری از ادارات کل از دوره دولت پیشین باقی مانده‌اند و در شهرستان‌ها نیز نه مدیران ارشد دولت که نمایندگان مجلس نقش اصلی را در عزل و نصب مدیران دولتی ایفا می‌کنند.

با این اوصاف و در حالی که فشارهای همه‌جانبه برای برکناری استاندار روز به روز شدت می‌یافت، با تجاوز اسراییل به خاک ایران، معادلات حاکم بر فضای دولت دگرگونه شد و در حالی که تا پیش از این رویداد غافلگیرکننده، شبکه‌ای گسترده از جریان‌های حامی دولت تا کنش‌گران سیاسی منفرد با تمرکز بر به زعم آن‌ها، ناکارآمدی‌های استاندار، تلاش می‌کردند تا حکم عزل موالی‌زاده را بگیرند اما جنگ، اولویت‌های پاستور را از تمرکز بر پایش عملکرد مدیران به سمت مسائل فوری از قبیل تلاش برای حفظ انسجام در ساختار نهادهای حاکمیتی، مدیریت روانی جامعه و تامین کالاهای اساسی معطوف شد. در این میان، عملکرد قابل قبولِ موالی‌زاده در میانه‌ بحران و در جهت اولویت‌های دولت آن هم در حالی که خوزستان به دفعات مورد حمله ارتش متجاوز اسراییل قرار داشت، باعث شد تا اینک تیغ برکناری موقتاً از سر او برداشته شود.

این آرامش موقتی، اگر چه فشارها برای برکناری موالی‌زاده را کاهش داده است اما با آرامش فضای سیاسی، مخالفان از جریان‌های سیاسی مرکز تا رقبای محلی با تاکتیک‌های جدید تلاش خود را برای عزل استاندار دوچندان خواهند کرد. آن‌ها با تمرکز بر ضعف‌های پیش از جنگ، ائتلاف پنهان با نهادهای ذی‌نفوذ و تحریک مطالبات محلی به دنبال ایجاد موج جدیدی از نارضایتی‌ها در سطح جامعه خواهند بود. در این رابطه و به منظور تثبیت جایگاه، استاندار باید پیش از تشدید فشارها و ظرف حداکثر ۳ ماه آینده، اقداماتی استراتژیک را عملیاتی کند. پیش از هر چیز، موالی‌زاده باید با ائتلاف غیرعلنی با چهره‌های تاثیرگذار و جذب مخالفان معتدل، سد دفاعی موثری در برابر حملات رقبا ایجاد نماید. او باید ضمن پیش‌برد برنامه‌های راهبردی دولت و پروژه‌های بلندمدت در استان، قدم‌ به‌ قدم با شفافیت به مردم گزارش دهد؛ با گفت‌وگوی مستقیم در جلسات هفتگی، موفقیت‌ها و شکست‌ها را صادقانه توضیح دهد و به هر ابهام یا پرسشی پاسخ گوید. او باید تا پایان تابستان دستاوردهایی ملموس و حیاتی ارائه کند تا هم اعتماد عمومی را جلب نماید و هم ادعاهای مخالفان را خنثی کند. سرانجام، موالی‌زاده با مستندسازی این اقدامات در گزارش‌های جامع به مرکز و روایات رسانه‌ای موثر، باید در نهایت، نقشه برکناری را به پروژه‌ای ناکام بدل کند. باید دید او می‌تواند؟

‏