مهندس عاطفه رشنو- مدیر پایگاه جهانی چغازنبیل: بنا بر تعريف شوراي بين المللي ايكوم «موزه موسسه اي ست دائمي و بدون هدف مادي كه درهاي آن به روي همگان باز است و درخدمت جامعه و پيشرفت آن فعاليت ميكند . هدف موزه ها، پژوهش در آثار و شواهد بجاي مانده انسان و محيط زيست او ، گرد آوري آثار، حفظ و بهره وري معنوي و ايجاد ارتباط بين اين آثار، به ويژه به نمايش گذاردن آنها به منظور بررسي و بهره معنوي است.»

آغاز فعالیت‌های باستان‌شناسی در محوطۀ تاریخی هفت‌تپه ، از زماني است که در جریان تسطیح اراضی و ایجاد جادۀ طرح توسعۀ نیشکر هفت‌تپه ،طاقی آجری از زیر خاک سربرآورد. در سال ۱۳۴۴ یک هیأت باستان‌شناسی به سرپرستی مرحوم عزت‌الله نگهبان برای مستندنگاری وضعیت و کاوش علمی به هفت‌تپه اعزام شد.

با تداوم کاوش‌ها در محوطۀ هفت‌تپه ایجاد مکانی دایمی برای استقرار هیأت کاوش و همچنین نگهداری و نمایش اشیا و دستاوردهای کاوش ضروری بود. با پیشنهاد و کوشش دکتر نگهبان و حمایت‌های شرکت ملی نفت ایران، دانشگاه تهران، وزارت فرهنگ و هنر وقت، استانداری وقت و طرح نیشکر هفت‌تپه درسوم ارديبهشت ماه سال ۱۳۵۲ ساختمان موزه هفت‌تپه افتتاح شد. در سال ۱۳۵۹ با شروع جنگ تحمیلی این موزه تعطیل و به بیمارستان صحرایی تبدیل شد و بخشی از اشیای آن به سایر مراکز میراث فرهنگی کشور منتقل و بخشی دیگر در انبارهای شوش نگهداری شد.

پس از پایان جنگ، در اوایل دهۀ ۷۰ خورشیدی هیأتی به سرپرستی دکتر مهدی رهبر به بررسی وضعیت موجود و ساماندهی مختصری دست زد، اما در سال ۱۳۷۷ بود که مجموعه و موزۀ هفت‌تپه با عنوان مرکز مطالعات و پایگاه میراث جهانی چغازنبیل و هفت تپه بازگشایی شد و جانی تازه گرفت. پس از آن، برای نخستین بار در سال ۱۳۹۷ وضعیت فرم و محتوای موزه مورد بهسازی قرار گرفت و حرکت به سوی استانداردهای روز موزه‌ای دنیا را آغاز کرد.

آنچه اهمیت این موزه را دوچندان می‌کند، آن است که این موزه برای نگهداری و نمایش آثار یافته‌شده در کاوش‌های محوطۀ باستانی هفت‌تپه تأسیس شده است. اکنون ۴۶ سال از تأسیس موزۀ هفت‌تپه می‌گذرد، پایگاه میراث جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه علاوه بر حفاظت و مدیریت دو محوطۀ چغازنبیل و هفت‌تپه با قدمت بیش از ۳۳۰۰ سال، ادارۀ موزۀ هفت‌تپه را نیز بر عهده دارد.

آثار به نمایش درآمده در موزۀ هفت‌تپه، دوره‌های متنوع پیش از تاریخ، آغاز نگارش، ایلامی، هخامنشی، اشکانی، ساسانی و اسلامی را شامل می‌شود.

اما آنچه جایگاه موزۀ هفت‌تپه را متمایز می‌کند این است که این موزه به طور تخصصی آثار دورۀ ایلامیان میانه را نمایش می‌دهد که از کاوش‌های باستان‌شناسی دو محوطۀ مهم هفت‌تپه و چغازنبیل به دست آمده‌اند.

برخی از اشیای موزه مانند مجسمۀ شیردال، انواع گل میخ‌ها و آجرنبشته‌های ایلامی از محوطۀ میراث جهانی چغازنبیل به دست آمده‌اند و انواع گل‌نبشته‌ها به خط میخی ایلامی، تابوت‌ها و پیکرک‌های متنوع انسانی و حیوانی نتایج کاوش در محوطۀ باستانی هفت‌تپه‌اند. در این میان، تابوت‌ها و پیکرک الهه‌ها و نوازندگان از شناخته‌شده‌ترین آثار موزۀ هفت‌تپه هستند.

*معماري ساختمان موزه

ساختمان موزۀ هفت‌تپه با الهام از سبک معماری ایلامیان و با به‌کارگیری عناصر خانه‌های سنتی ایران متناسب با اقلیم خوزستان طراحی و ساخته شده است.

عمدۀ مصالح به‌کاررفته در بنا آجر با نمای آجرهای قرمزرنگ بوده و سقف بنا نیز به صورت نمای هلالی اجرا شده که یادآور طاق آرامگاه به‌دست‌آمده در هفت‌تپه بوده است.

در مرکز مجموعه حیاط مرکزی به عنوان نمادی از معماری ایرانی وجود دارد و در شمال مجموعه باغ‌موزه قرار گرفته است.

به گزارش خوزنامه، وسعت ساختمان موزه ۱۴۳۲ متر مربع است و سه سالن برای نمایش اشیا دارد. علاوه بر بخش نمایش آثار، بخش‌های پژو هش هاي باستان‌شناسی، دفتر فنی، کارگاه مرمت، آزمایشگاه مواد و مصالح، کتابخانه و مخزن اشیا در موزۀ هفت‌تپه فعال‌اند.

این موزه در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۶۵ همراه با محوطۀ باستانی هفت‌تپه به شمارۀ ۱۷۱۷ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.